Wet zorg en dwang WZD
WZD voor professionals
Wat is de wet zorg en dwang?
Wat is de Wet zorg en dwang? | Video's over de WZD #1
De Wet zorg en dwang (Wzd) is van toepassing op mensen met een psychogeriatrische aandoening (zoals dementie) of een verstandelijke beperking, wanneer sprake is van zorg die mogelijk niet vrijwillig wordt verleend. De wet heeft als uitgangspunt: geen onvrijwillige zorg, tenzij het écht niet anders kan.
Onvrijwillige zorg is:
- Zorg waarmee client of zijn vertegenwoordiger niet instemt
- Zorg waarmee de vertegenwoordiger heeft ingestemd maar waartegen de client zich verzet
De Wzd benoemt verschillende vormen van onvrijwillige zorg, zoals:
- Beperken van de bewegingsvrijheid
- Toedienen van medicatie tegen de wil van de cliënt
- Insluiten of toezicht houden
- Beperken van contact met anderen
- Dwingen tot bepaalde handelingen (zoals persoonlijke verzorging)
- Onthouden van zorg of ondersteuning
Voorbeelden hiervan in de thuissituatie zijn bijvoorbeeld:
- De voordeur wordt op slot gedaan om te voorkomen dat iemand wegloopt;
- Medicatie wordt toegediend terwijl de cliënt hiertegen protesteert;
- Iemand wordt tegengehouden om naar buiten te gaan;
- Persoonlijke verzorging wordt uitgevoerd terwijl de cliënt zich hiertegen verzet.
De wet gaat uit van het standpunt nee geen onvrijwillige zorg tenzij… Het is dus belangrijk om naar belang en gevaar te kijken maar ook alternatieven af te wegen en in te zetten. Hiervoor is een stappenplan ontwikkelt.
Stappenplan Wet zorg en dwang - YouTube
Thuiszorgorganisaties hebben het werken volgens dit stappenplan binnen de organisatie geregeld.
Rol van huisartsen en andere professionals
Huisartsen en andere betrokken professionals spelen een belangrijke rol bij:
- het signaleren van (dreigende) onvrijwillige zorg;
- het bespreken van risico’s en alternatieven;
- samenwerking in het multidisciplinair overleg;
- het informeren en ondersteunen van cliënten en naasten;
- het zorgvuldig documenteren van afwegingen.
De Wzd benadrukt dat onvrijwillige zorg altijd een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.
Als het gaat om opname in het verpleeghuis dan krijg je ook te maken met de wet zorg en dwang. Veel instellingen zijn aangemerkt als WZD en vragen om een toetsing of de client zich verzet tegen opname. Dit is een vraag die client zelf moet beatwoorden en waarin familie niet mag beslissen. Ook niet op basis van een levenstestament.
Het CIZ is de instantie waar deze toetsing wordt aangevraagd. Als de client niet instemt en zich niet verzet wordt er en artikel 21 afgegeven en kan de client worden opgenomen.
Voor wie is de Wet zorg en dwang? | CIZ
Een aanvraag doen voor een besluit tot opname en verblijf | CIZ
Is er wel sprake van verzet dan kan er een rechtelijke machtiging worden aangevraagd en beslist de kantonrechter. Er moet dan sprake zijn van aantoonbaar gevaar dat niet op een andere manier af te wenden is, bv met inzet extra zorg. Bij acuut gevaar en verzet zal de opname op basis van een IBS moeten plaats vinden.
Zie crisissituatie en onvrijwillige opname.